Bijzondere zandrug gespaard


Van het Noordenveld gaat op minder plekken grond verdwijnen dan tot voor kort was voorzien. De graafmachines zullen de hoogste delen van het terrein ongemoeid laten. Deze aanpassing van het plan is het gevolg van een advies door een team van deskundigen, onder wie landschapsecoloog Gert Jan Baaijens uit Dwingeloo. Zij ontdekten dat er in het Noordenveld een wel heel bijzondere zandrug ligt, die het verdient intact te blijven.

Uniek monument

33a4ae5fb70e1285f275cd57f892f88f“Op de hoogtekaart is in het Noordenveld een slingerende rug te zien met zijtakken aan weerskanten. Tot nu toe wisten we niet precies hoe die is ontstaan”, vertelt Baaijens. Op initiatief van het deskundigenteam verrichte bodemkundige Ebbing Kiestra extra boringen, die leidden tot nieuwe inzichten. De rug blijkt te dateren uit de laatste ijstijd en zijn bestaan te zijn begonnen als stroompje. Baaijens legt uit hoe dat kan. “Je moet je een poolwoestijn voorstellen waar niets groeide en waar zandstormen woedden. En juist de natte plekken vingen zand. Zoals dit waterstroompje, dat te danken was aan kwel van grondwater.” Volgens Baaijens is dit type zandrug nergens anders in Nederland zo mooi ontwikkeld als hier. “Het is een uniek monument, een fascinerende getuigenis van hoe het Drentse landschap is ontstaan. Zo’n monument moet je respecteren. Gelukkig zagen Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten dat in en waren zij direct bereid hun ideeën over de inrichting bij te stellen. Daarvoor verdienen ze een groot compliment.”

Maaien in plaats van graven

52b6cd58b6f5a3603807a04399cdce5cDe aanpassing komt er op neer dat niet overal, maar alleen in de slenken en laagtes de bovenste bodemlaag afgegraven wordt. Het gevolg is wel dat op de ruggen het fosfaat in de grond blijft zitten. Dat terwijl verwijderen van het fosfaat – een erfenis van de vroegere landbouwbemesting – nu juist de hoofdreden is om te gaan afgraven. De aanwezigheid van fosfaat staat namelijk herstel van de heide in de weg. De beheerders nemen nu voor lief dat zij de ruggen jarenlang moeten maaien om het weg te krijgen. Dat is niet alleen relatief kostbaar, het duurt op die manier ook tientallen jaren langer voor er een begroeiing ontstaat die op heide lijkt. Daar staat dan weer tegenover dat de natte natuur in de slenken juist profiteert van het feit dat de hoogteverschillen iets groter worden dan in het oorspronkelijke plan. Het risico dat er fosfaat uit de hogere terreindelen uitspoelt naar de laagten is volgende de deskundigen gering: op de hogere gronden komt het fosfaat niet in contact met het grondwater.