Een grondig experiment


Het afgraven van landbouwgrond voor het herstel van heide is al wel vaker vertoond, maar nog zelden op zo’n grote schaal als nu in het Noordenveld. Het landelijke kennisnetwerk voor natuurbeheer en -ontwikkeling (OBN) zag daarin een kans voor een grondig experiment. Op een stukje van het afgegraven gebied gaan onderzoekers een aantal methodes uitproberen om de ontwikkeling van heide op de afgegraven gronden te versnellen. Dat een gebied uit heide bestond voordat het in landbouwgrond veranderde (zoals het Noordenveld), betekent nog niet dat de heide automatisch terugkeert als de boer is vertrokken. Afgraven van de toplaag is een belangrijke eerste stap: daardoor worden de voedingsstoffen afkomstig uit de landbouwmest verwijderd. Noodzakelijk, omdat heide voedselarme grond nodig heeft. Maar een garantie op een snelle terugkeer van heidesoorten geeft deze ingreep nog niet. Blijft deze uit, dan kunnen andere plantensoorten de gronden in bezit nemen. En als het tegenzit, staan die hun plek niet snel meer af.3b0027cf56a37195346f1325a0140f23

Versnellen

Soms proberen beheerders de ontwikkeling van de heide te versnellen door gemaaide heide van elders uit te strooien. Hierin zitten zaden waardoor de vestiging van heideplanten versneld wordt. Een andere mogelijkheid is om heideplagsel te gebruiken, waar behalve zaden ook een rijk bodemleven (insecten, schimmels, micro-organismen) in zit. Een andere belangrijke factor die men soms probeert te beïnvloeden is de zuurgraad van de bodem. Heides zijn van nature zuur, en de meeste heidesoorten voelen zich daar dan ook prima bij thuis. Een aantal zeldzame plantensoorten van heides komt juist voor op iets minder zure plekken.7bbefc0ae92b70075bd7ab07991c203c

Alle mogelijke combinaties

De vraag voor het praktijkonderzoek in het Noordenveld is: wat werkt nu eigenlijk het best? Is heideplagsel effectiever dan heidemaaisel? Helpt het om de bodem te verzuren of is het beter deze te bekalken? En versnellen deze methodes de beoogde ontwikkeling, of kun je net zo goed, of zelfs beter, toekijken en de natuur het werk laten doen? Alle mogelijke combinaties van deze maatregelen (inclusief niets doen), en dan zowel op een droge als op een natte ondergrond, worden in het Noordenveld uitgeprobeerd in vakken van minimaal 25 bij 25 meter. In totaal komen er 54 van die vierkantjes. Het materiaal (maaisel en plagsel) komt uit de directe omgeving.

8d1adfcf48454f4773d2474e9e2233d6

Voor de toekomst

De proef start in oktober en zal tenminste vijf jaar lopen. De uitkomsten zijn vooral van belang voor toekomstige projecten elders. Voor het Dwingelderveld zelf zullen ze hoogstens van pas komen om hier en daar wat bij te sturen. Op de gronden die nu afgegraven worden is er voor gekozen heidemaaisel te verspreiden om zo het heideherstel te bevorderen