Het verleden blootgelegd


Het is fascinerend om de afgravingen op het Noordenveld te volgen. Niet alleen veranderen ze het landschap compleet; ook komen door het verdwijnen van de bovengrond ineens oudere tijdlagen aan de oppervlakte. De graafmachines leggen allerlei sporen bloot, uit het recente (landbouw)verleden, uit de tijd van de ontginning, maar ook uit de ijstijd. Voor een deel gaat het om zaken die bekend waren, bijvoorbeeld van oude kaarten en foto’s. Maar er komen ook verrassingen aan het licht. Een foto-impressie met een korte toelichting.

Sporen in het Noordenveld

6c9a0a8a28eeda66ffb7a6779be5bd94Eerst komen natuurlijk de sporen uit het recente (landbouw)verleden tevoorschijn, die met de toplaag verwijderd worden: prikkeldraad, buizen van plastic en beton, moderne rasterpalen, elektrische draden van seismologisch onderzoek, asbest en puin als wegverharding. Mooier en interessanter zijn de oudere sporen.

Zoals de ploegsporen, deels van de ontginning. En de karrensporen, die zowel van voor, tijdens als na de ontginning kunnen dateren. Deze sporen hebben verschillende grondlagen aangesneden. Omdat de grond niet overal even diep wordt afgegraven, zijn de ploegsporen met de verschillende kleuren vooral in het begin heel duidelijk te zien.

726414e4c3300d201e4c4ff20d515fc6De kleurverschillen zijn ontstaan door het verwaaien of inwaaien van zand, afzetting van mineralen, verschil in natte en droge stukken, ijzerhoudende delen.

Ook afzettingen uit de ijstijd komen tevoorschijn, zoals het keileem en de stenen die na de ijstijd zijn achtergebleven. Deskundigen kunnen aan de stenen precies zien uit welk deel van Noord-Europa ze afkomstig zijn. De voormalige veentjes tekenen zich weer af als donkere plekken door het veen in de bodem.

152da221ac0594194762b689ca29ecdbDie veentjes zijn ook te zien op een luchtfoto uit 1935, kort na het begin van de ontginning; later zijn ze door een laag zand afgedekt. Op die foto zijn duidelijk de eerste (rechthoekige) landbouwpercelen te zien, maar ook (naast de veentjes) allerlei natuurlijke patronen en oude karrensporen. Niet alle opdoemende sporen kwamen dus als een verrassing. Ook oude topografische kaarten laten veel van de vroegere situatie zien. De natuur zal al deze sporen langzaam weer aan het zicht onttrekken.